De boommarter in de Brabantse Biesbosch:
Een verborgen roofdier


De boommarter in de Biesbosch is bezig aan een indrukwekkende opmars.
Waar dit prachtige en behendige roofdier decennialang vrijwel verdwenen was uit de Nederlandse natuur, heeft hij in de vochtige wilgenvloedbossen van de Brabantse Biesbosch een ideaal nieuw leefgebied gevonden.
Maar hoe leeft dit verborgen zoogdier hier eigenlijk, en wat maakt dit zoetwatergetijdengebied zo aantrekkelijk voor hem? In dit artikel duiken we in de wereld van de boommarter, bekijken we zijn unieke levenswijze en delen we hoe je de sporen van deze mysterieuze bewoner zelf kunt herkennen.
Een boommarter loopt over een omgevallen wilgenboom in de Brabantse Biesbosch.
Actiefoto van een klimmende boommarter op dood hout in de natuur van de Biesbosch.
Boommarter klautert naar beneden via een dikke tak in een vochtig Biesbosch wilgenbos.
Natuurfoto van een boommarter die vanaf de achterpoten over de vegetatie heen spioneert.
Natuurfoto van een boommarter die vanaf de achterpoten over de vegetatie heen spioneert.
Zijaanzicht van een boommarter met een opvallend grote, bossige pluimstaart in het riet.
Boommarter op de achterpoten die opzij kijkt tussen het riet in de Biesbosch.
Een boommarter sluipt door de modder en het riet in nationaal park de Biesbosch.
Een nieuwsgierige boommarter staat volledig rechtop tussen de rietstengels en kijkt recht in de camera.

De opmars van de boommarter in de Biesbosch


Lange tijd was de boommarter (Martes martes) een zeldzaamheid in de lagere delen van Nederland.
Het dier was vooral gebonden aan de uitgestrekte bossen van de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. In 2013 veranderde dat echter definitief, toen de eerste officiële waarneming van een boommarter in de Brabantse Biesbosch werd vastgelegd.

Sindsdien heeft het roofdier zich met succes in het gebied gevestigd. De verklaring voor dit succes ligt in de unieke ontwikkeling van de Biesbosch-natuur. De voormalige grienden zijn de afgelopen decennia uitgegroeid tot ruige, volwassen wilgenvloedbossen.

De vele oude, holle wilgen en populieren die hierdoor zijn ontstaan, bieden de boommarter de perfecte locaties voor een veilig nest.
Dankzij deze natuurlijke dynamiek is de Biesbosch inmiddels uitgegroeid tot een belangrijk kerngebied voor deze beschermde diersoort.

Het menu van de Biesbosch-boommarter


De boommarter is een uiterst flexibele jager die zich perfect heeft aangepast aan het leven in de Brabantse Biesbosch.
Hoewel veel mensen hem associëren met het vangen van muizen, eekhoorns en woelratten op de bosbodem, is deze marterachtige ook een fantastische klimmer. In de Biesbosch zoekt hij dan ook regelmatig de hoogte op.

Zijn dieet in dit waterrijke gebied is verrassend veelzijdig.
Naast kleine zoogdieren en amfibieën staan er in het voorjaar en de zomer regelmatig vogeleieren en jonge vogels op het menu.
De boommarter deinst er zelfs niet voor terug om de enorme nesten van roofvogels en visarenden te inspecteren.
Dit zorgde in het verleden al voor spectaculaire beelden bij de webcams van 'Beleef de Lente'.
Dankzij het enorme aanbod aan voedsel in de Biesbosch-natuur is er voor dit behendige roofdier het hele jaar door genoeg te vinden.

Hoe herken je een boommarter?


Het is in het wild niet altijd eenvoudig om een boommarter te herkennen, vooral omdat hij sterk lijkt op zijn neefje: de steenmarter.
Toch zijn er een aantal duidelijke uiterlijke kenmerken waaraan je de boommarter kunt onderscheiden.

Het meest opvallende kenmerk is de keelvlek. Waar de steenmarter een hagelwitte, gevorkte vlek heeft die doorloopt tot op de voorpoten, heeft de boommarter een compactere, dooiertelgele tot eigeel gekleurde keelvlek.
Daarnaast heeft de boommarter een rondere snuit, grotere oren met een lichtgekleurde rand, en een langwerpiger lichaam met relatief langere poten.

Ook de vacht verschilt: die van de boommarter is warm chocoladebruin en heeft een dichte, wollige structuur.
Tot slot verraadt de locatie vaak al veel: in de ruige wilgenbossen van de Biesbosch is de kans dat je een boommarter treft vele malen groter dan een steenmarter, die zich vaker in de buurt van menselijke bebouwing ophoudt.

Een unieke waarneming in het veld


Het fotograferen van een boommarter in de Brabantse Biesbosch is een absolute zeldzaamheid.
Omdat deze marterachtigen met name in de schemering en de nacht actief zijn, worden ze overdag maar zelden gezien.
Zelfs als ze overdag actief zijn, verplaatsen ze zich razendsnel en onopgemerkt door de dichte, onbegaanbare wilgenvloedbossen.

Tijdens een recente tocht door het gebied was het geluk echter aan mijn zijde.
Hoewel de afstand groot was, bood een open plek tussen de dichte begroeiing plotseling vrij zicht op een prachtig exemplaar. Het dier klauterde met een indrukwekkende behendigheid over een omgevallen, deels vergane wilgenstam – een typerend stukje Biesbosch-natuur.

Het vastleggen van deze opeenvolgende momenten is niet alleen een persoonlijke mijlpaal, maar vormt ook het visuele bewijs van de succesvolle terugkeer van dit mysterieuze roofdier in ons prachtige getijdengebied.